بؤیوک تورک شاعیر و عاریفی
حکیم تئلیم خان
اؤلکهمیز عئراقدیر شهریمیز ساوا
مزلهقان چاییندان گؤتوردوم هاوا
عاشیقلار دردینه ائیلهرم داوا
من طبیبم هندوستاندان گلیرم
بیلنلر بیلسینلر من «تئلیمخانـ»ام
بیلمهینلر بیلسین گوهرم کانام
ساکن مرهغئی اصل تورکمانام
گزه ـ گزه بو جهاندان گلیرم
تئلیمسیزمیشم
سید حیدر بیات
اوچ قرنیدهن سونرا تئلیم خاندان یازماق عاشیق علسگر دئدیگی کیمی, «یازماماغی یازماغیندان یاخشی دیر». قیناما منی، تئلیمدهن من نئیه یازیم،
یوخسا بو ائلین یازانلاری اؤلوب، اوزانلار دیلینین ازبری تئلیمخان بیزیم ادبیات تاریخلریمیزده، فاکولتهلریمیزده، بیلیمیوردولاریمیزدا ندهن بئله بیر حؤرمتسیزلیگه معروض قالیبدیر. بیلمیرهم تئلیم دیری اولسایدی بونودا «مهری خانیم»ین گؤزوندهن گؤرهجهایدی:
«سن منی ائلهدین ائلدهن اولوسدان»
بیلمیرهم.
آنجاق بیلیرم تئلیمدهن یازماق منه یارامیر.
تئلیم، تیلیم، دیلیم، دیلیم – دیلیم اولموش دیلیمده یازیب یاراتمیش خان.
آذربایجانین شرقی سینیرلاریندا دیلیمیزی قورویان آسلان!
چؤگور تئللرینه تانیش شاعیر،
ماهنیلاردا یاشایان،
دؤشدهن دؤشه، دوداغدان ـ دوداغا، تئلدهن ـ تئله، سازدان سازا، سازدان سؤزه، یاشایان، بیزه چاتان تورکولردیر تئلیم.
دیوان سیز امپراطور، دفترسیز شاعیر، چؤگورسوز اوزاندیر تئلیم.
مرهغئی گدیکلرینده منی هایلاییر، گلدیم، گلدیم، گلدیم، تئلیم دده، ددهتئلیم، سن ددهم قورقود، سن...
کیملیک سیمگهسی، سن کیملیک ذیروهسی
سنه من نئیه های وئریم؟ تئلیم!
یوخسا بو ائلین های وئرهنلری اؤلوبدورلر؟
یوخسا بو اؤلکهنین ائله بئش ـ آلتی شاعیری واردیر؟ فردوسی، حافظ، سعدی، عطار، خیام و...
یوخسا سن بو اؤلکهنین شاعیری دئییلسن،
یوخسا شاهسون قیزلاری سنین آدینی ائشیتمهییبلر،
یوخسا او قیزلار سنین سؤزـ ییرلارینلا ساچلارینی یئللرده اسدیرمهییبلر بایراق کیمی هالایلاردا،
بو را بیر اوزان گتیرین
ییرسیزمیشام
قاراخانسیزمیشام
هالایسیزمیشام
چوگورسوزموشم
لئیلاناسیزمیشام
تئلیمسیزمیشم
دیلیمسیزمیشم
های موسلمانلار!
تورکوسوزموشم!
مزلهقان چاییندا یئنه آخیرمی تورکولر؟
تئلیم کیمی گئدهم اوردا بیر اووج تورکو ایچم
«مزلهقان چاییندان گؤتوردوم هاوا»
لئیلانا[1]
لئیلانا
لئـ
لا
نا
سیز
میـ
شا
م
****
شيخ صنعان كيمين ترسا سئوميشم دوغري يوللاريمي كج ائيلهميشم
بلبل دردي دوشمان جهري ائل قهري اؤزوم اؤز گؤيلومه گوج ائيلهميشم
سارالاندا ساري گولدن سارييام چارخي دونموش فلك قويماز يارييام
قيزيل گول خرمنین تحويل دارييام دؤيوب و ساويريب دج ائيلهميشم
زهر اولدو ائلهديگيم ائتديگيم كساد اولدي بازارلاردا ساتديغيم
الدن اوچوب تور آتديغيم توتدوغیم باشيمدا عقليمي نئج ائيلهميشم
قارلي داغلار غارق اولوبدو دوماندان بير كيمسم يوخ تيكان چيخاردا جاندان
قونشولاريم كؤچدو بويان اوياندان آراليق ائويمي اوج ائيلهميشم
النديم قلبيردن، کئچديم الكدن غرق اولموشام نئجه شطده كلكدن
خبر آلان اولسا چرخ فلكدن دئيهر تئلیمينن لج ايلهميشم
****
دئديم گؤزل دايان سنده سؤزوم وار دئدي سؤزون يوخدو بهانهدیر بو
دئديم بير بوسه وئر من بينوايا دئدي عقلي ناقص ديوانهدیر بو
دئديم گؤزل آديم قوربان آديیا دئدي گئچن گونون ساللام يادیيا
دئديم گؤزل من يانميشام اودويا دئدي شمده يانان پروانهدیر بو
دئديم گؤزل بويون بستهدیر بسته دئدي درمان بيلمم قالگينان خسته
دئديم گؤزل نهدي آغ سينهن اوسته دئدي ائولر ييخان در دانهدیر بو
دئديم گؤزل منيم تیلیمدي آديم دئدي گؤزلليگده واردير باراتيم
دئديم بير بوسه وئر خمس و ذكاتيم دئدي سنه چاتماز افسانهدیر بو
هه2
والی گؤزتن
یئنی شعر دئدییینیز
چیچک،گول،داغ،دنیز،داش،... سویو دئییل
گرچک اولان تبریز کوچه لرینده اولوشماقدادیرمی؟
ایستر اورومودا
توپلانتی گرچه یی
چالغی گئجه سی
اؤلوم دؤنومو
21جی بیر گونو
ستارخانین یئنی دوغوشو ...
ایستر
پیشه ورلی نین تیلیمخانلاشماسی
تیلیم کیممیش بیلمه یه ن
13 یاشیندا بیر قیز خانیمیمیز...
میمیز میمیز تاتلاشان بیر دیل
دیلچک
قیزخانیم
مینا خانیم
ناخانیم
آخیم
آخیماخیم
خاخانیم
ایماخانین ...
- والی بَی چیلدیرماقدایام
(آیآز کیتابیندان)
دوغوم ایلی: 1763 م
اولوم ایلی: 1831 م
«بو گونه قدر تانینیب اؤیرهنیلمیش ایران فلاتینین اراضیلری تورکلری دوغولوب یاشامیش و آنا دیلینده یازیب یاراتمیش ان گوجلو و بؤیوک سؤز اوستادی قاراخانین نوهسی و تئیمور خانین اوغلو تئلیم خان اؤلموشدور»[1]
تئلیم خان 70 یوخسا 75 ایل یاشاییبدیر. ساوانین مزدهقان ماحالینین مرهغئی (ماراغایا؟) کندینده یاشاییب، دونیایا گؤز یوموبدور. تئلیم خانین بیزه یاشاییشی یوخ یارادیجیلغی اؤنملیدیر، نئجه کی نئچهملیارد انسان ایندییه کیمی گلیب، یاشاییب، اؤلوب گئدیبدیرلر آنجاق کیمسه اونلاری خاطیرلامیر، نئیه اونلار، هئچ بیر شئیی یاراتماییبدیرلار، تئلیمخاندا بیر یارادیجیدیر کی بیزه یوزلرجه تورکجه شعر یارادیبدیر، تئلیمخان اوغوز ائلینین تورکمن قولونداندیر، ایندی ایکی عئراقدا یانی عرب عراقی (کرکوک، توز، اربیل) و عجم عراقی (اراک) یاشایان تورکمنلر هامیسی آذربایجان تورکجهسی دانیشیرلار، و اونا گؤرهده تئلیمخان بیر آذربایجان شاعیری کیمی تانینیر، تئلیمخانین شعری لیریک عین حالدا رئال (گئرچک) بیر شعردیر. تئلیم خاندا چوخلو باشقا شاعیرلر کیمی ادبی حیاتین طوفانلی بیر عشق ایله باشلاییبدیر. مختومقلی تورکمن شاعیری منگلی خانیمی سئودیگی کیمی، جعفرقلی کرمانجی کرمانج-تورک خوراسان شاعیری مرواری نی سئودیگی کیمی تئلیم خاندا شعرینی مهری خانیمین سئوگیسیله باشلاییبدیر. و بو سئوگی تئلیمخانی اؤلکهدهن اؤلکهیه سالاراق، اؤنون شعرلرینده دیلدهن دیله سالیبدیر. کمالینین یازدیغینا گؤره تئلیم خان مهری دئیه شیرازا گئدیب و نئچه ایل شیرازدا قالیب سونرا اؤز آنا یوردونا قاییدیبدیر. تئلیم خان بو کندده ائولهنیب و اوغول – قیز صاحیبی اولوبدور. تئلیم خانین نوهلری ایندیده ساوانین مزدهقان ماحالیندا یاشاییرلار.
بیزیم اوچون بؤیوک نیسگیل بودور کی هلهده تئلیمخانین دیوانی چاپ اولماییبدیر و اونون مزارینا بیر سیمگه (نماد) تیکیلمهییبدیر. رحمتلی علی کمالی ایللر بویو چالیشیب تئلیمخانین دیوانین توپلاسادا آنجاق اونون یئرسیز اؤلومو و بیر سیرا آیری مسئلهلر تئلیمخانین دیوانینین یاییلماسینا مانع اولدو. ایندی اونون دیوانین توپلاییب چاپ ائتمک و اونون مزارینا باشقا شاعیرلر کیمی بیر سیمکه تیکمک هامیمیزا بیر میللی گؤرهو (وظیفه) ساییلیر.
دوکتور علی کمالینین بؤیوک امکلرین خاطیرلایاراق، بو ایل نئچه تورک شاعیر و یازیجی طرفیندهن هر ایل تیر آیینین سون (آخیر) پنجشنبه – جمعهسی تئلیم خان گونو آدلاندی. بونا گؤرهده بوندان بئله هر ایل بوگون تئلیمخانی خاطیرلایاق دئیه یازارلار، شاعیرلر، آراشدیجیلار و تئلیمی سئوهن انسانلار مرهغئی کندینده تئلیمین خاطیرهسینه سایغی گؤسترهجکلر. تئلیمخانا سایغی گؤسترمک بوتون انسانیته، ادبیاتا سایغی گؤسترمکدیر. تئلیم خان تورک ادبیاتینین ذیروه(قله)لریندهن بیریسیدیر.
سلام!
تئلیمخان ۲ قرن بوندان اونجه یازیب یاراتمیش شاعیرین یارادیجیلیغیندان و آسیمیله حالیندا اولان ائلیندهن یازماق هامیمیزا آرتیق گرکلیدیر. بو وئبلاگ بو ساعاتدان آذربایجانین دوغو یؤنونده ان اوجقار ماحاللار یعنی قاراقان، ساوه، اراک و قم اؤلکهلرینده اولان یوزلر یازیب یاراتمیش، شاعیرلریمیز و اوزانلاریمیزی و اونلارین ذیروهلری تئلیم خانی تانییاق دئیه، دوکتور علی کمالی و پروفسور زهتابینینین قوتسال خاطیرهلری ایله بو چتین یولدا یولا دوشدوم دئییر.
یولوموز دؤنولمزدیر، بونا اینانیریق، یاردیملارینیز بیزی بو یولو باشا چاتماقدا باجاریلی ائدهجکدیر.